به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با رویکرد معرفی منابع شاخص و کمتر شناخته‌شده گنجینه نسخ خطی، منابع چاپی و پیایندهای سازمان طراحی شده است و در هر روایت، یکی از آثار برجسته این گنجینه را پیش‌روی مخاطبان قرار می‌دهد. بیست‌ودومین روایت این مجموعه که به همت معاونت کتابخانه سازمان منتشر می‌شود، به معرفی روزنامه «آلیک» اختصاص یافته است.

«آلیک»، به انگلیسی (Wave)، به معنای لغوی (موج)، تنها روزنامه ارمنی‌زبان در ایران است که در (۱فروردین ۱۳۱۰ش./۲۲مارس۱۹۳۱م.) در تهران به سردبیری «هوسپ تادئوسیان» و صاحب امتیازی «وارطان هوانسیان» -که قبلاً نیز دومین صاحب امتیاز نشریه «نورگیانک» بود- تأسیس و به صورت هفتگی و با بودجه حدود ۱۶۰۰ تومان در چهار صفحه با حق اشتراک سالانه ۳ قران و برای خارج ۵ فرانک و تک فروشی ۱ قران تا تاریخ (۱۲آذر۱۳۱۳ش./۳دسامبر۱۹۳۴م.) و انتشار ۱۷۵ شماره به چاپ رسید.

روزنامه آلیک متأثر از شرایط ارمنیان در تحولات مربوط به جنگ جهانی اول بود. مهاجرت گروه‌های مختلف ارمنی از نقاط مختلف داخل و خارج کشور موجب شد جامعه کوچک ارمنیان تهران تبدیل به مجموعه‌ای متشکل از مهاجران شود که دارای سطوح فرهنگی، رفتارهای اجتماعی، عادات و آداب و رسوم گوناگون و متفاوت از یکدیگر بودند و نیازهای اجتماعی روزافزون از قبیل مدرسه، مراکز مذهبی، اماکن عمومی و انجمن‌ها، نشریات و مطبوعات ارمنی‌زبان داشتند.

سرمقاله نخستین شماره «آلیک» به هدف و انگیزه بنیان‌گذاران آن اشاره دارد: «آلیک با درک عمیق و وظیفه و تعهد سنگینی که تقبل کرده قدم در جایگاه نشر افکار می‌گذارد، اگرچه پیمودن این راه در حد غیرممکن دشوار باشد. تولد آن نیز دشوار و حاصل هجده ماه تلاش بی‌وقفه و پردغدغه بود. سرنوشت تلخ جامعه ارمنی از دیرباز چنین بوده و سرگذشت قهرمانان افسانه‌های کهن ارمنی همواره دشوار و غیرممکن جلوه کرده‌است. و نیز آگاهیم که پیشانی هیچ روزنامه‌نگار متعهدی در قبال مسائل اجتماعی نزد ما با تاج برگ جاه و افتخار مزین نشده‌است. با وجود این همچنان اعتقادی اساسی به این امر داریم که آلیک در شرایط دشوار کنونی ملزم است تا در حد توان خود در ارتقای سطح فرهنگی ارمنیان ایرانی مفید واقع شود...»

در سربرگ اولین شماره آلیک بیان شده است: «چون اولین شماره روزنامه مصادف با عید سعید باستانی (نوروز) می باشد؛ بنابراین به عموم هم‌وطنان گرامی تبریک و تهنیت می‌گوییم.»

 

چاپ یک روز در میان آلیک (۱۷ژانویۀ۱۹۳۵ ـ ۳۱ دسامبر۱۹۴۰م)

از (۲۷دی۱۳۱۴ش./ ۱۷ژانویۀ ۱۹۳۵م.)، آلیک حدود شش سال به صورت یک روز در میان و با عنوان نشریه یک روز در میانِ ملی، اجتماعی، سیاسی و ادبی آلیک، در ۸۷۵ شمارۀ چهار صفحه‌ای تا تاریخ (۱۰دی۱۳۱۹ش./ ۳۱دسامبر۱۹۴۰م.) منتشر شد.

 

روزنامۀ صبح آلیک (۳ ژانویۀ۱۹۴۱ ـ۳۰آگوست۱۹۶۰م)

از جمعه  (۱۳دی۱۳۱۹ ش./ ۳ژانویۀ ۱۹۴۱م. ) «آلیک» تبدیل به روزنامه صبح شد و به صورت روزنامه‌ای چهار صفحه‌ای، حدود ۵۶۵۰ شماره از شمارۀ ۱۰۵۱ـ۶۷۰۰، انتشار یافت. در آن سال‌ها کلیه روزنامه‌های کشور بدون تعطیلی و در تمام روزهای هفته چاپ می‌شدند. بنابراین، نخستین شماره روزنامه «آلیک» در روز جمعه منتشر شد. با وجود این همچنان در روزهای شنبه روزنامه به چاپ نمی‌رسید.

در پی اغتشاشات حاکم بر کشور در جنگ جهانی دوم، در آذر۱۳۲۱ش. به دستور قوام‌السلطنه، نخست وزیر وقت، چاپ کلیه جراید کشور را ممنوع شد و تنها خبرنامه رسمی دولتی اجازه انتشار یافت. این وضعیت که  تا تصویب قانون جدید مطبوعات از سوی مجلس به طول انجامید موجب شد انتشار «آلیک» نیز به همچون نشریات دیگر متوقف شود و نهایتاً بار دیگر از ۵ مارس ۱۹۴۳م (۱۴ اسفند ۱۳۲۲ش./۵ مارس۱۹۴۳م.) انتشار مجدد ادامه یافت.

روزنامه آلیک به طور پیوسته منتشر و هم اکنون به صاحب امتیازی انجمن ادبی آلیک و مدیر مسئولی «آلبرت عجمیان» در ۸ صفحه و در ۹۴ سالگی انتشار خود است.

آخرین شماره روزنامه آلیک موجود در کتابخانه ملی مربوط به تاریخ (۱۲آذر۱۴۰۴/۱۱دسامبر۲۰۲۵)  است.

نسخه دیجیتال تصاویری از این روزنامه برای استفاده پژوهشگران، در بخش «فایل‌ها» بارگذاری شده است.